Fot. Haseeb Jamil / Unsplash
Nobel z fizyki dla odkrywcy kosmicznych neutrin. Z medycyny za optogenetykę
Nagrodę Nobla z fizyki dostał Francis Halzen za obserwatorium IceCube i odkrycie neutrin z kosmosu. Dzień wcześniej nagrodzono twórców optogenetyki.
Komitet Noblowski ogłosił laureatów dwóch pierwszych tegorocznych nagród: z fizjologii lub medycyny w poniedziałek i z fizyki we wtorek.
Neutrina spod lodu
Francis Halzen to 82-letni Belg, który pracuje na Uniwersytecie Wisconsin-Madison. Neutrina to cząstki, które prawie z niczym nie oddziałują i bez przeszkód przelatują nawet przez całą Ziemię, dlatego bardzo trudno je złapać.
W 1988 r. Halzen zaproponował, żeby szukać ich pod lodem bieguna południowego. Tak powstał IceCube: tysiące czujników zatopionych w kilometrze sześciennym antarktycznego lodu. Rejestrują one słabe błyski światła, które powstają, gdy neutrino zderzy się z cząstką materii w lodzie.
Światło, które steruje neuronami
Nagrodę z medycyny dostali Karl Deisseroth ze Stanfordu, Peter Hegemann z Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie i Georg Nagel z Uniwersytetu w Würzburgu. Optogenetyka pozwala włączać i wyłączać wybrane komórki nerwowe za pomocą światła. Wykorzystuje białka wrażliwe na światło, odkryte u glonów. Dzięki niej naukowcy mogą sprawdzać, które grupy neuronów odpowiadają za konkretne zachowania.
Każda z nagród wynosi 12 mln koron szwedzkich. W środę Komitet ogłosi laureatów z chemii, a w piątek 9 października Pokojową Nagrodę Nobla.
Źródło: Interia, Polsat News (5–6.10.2026)